Programowanie dla dzieci, czyli logika level hard

Programowanie dla dzieci z jednej strony brzmi kusząco, z drugiej budzi obawy – moje dziecko ma spędzać kolejne godziny przed komputerem? Nie zmienia to faktu, że programowanie z roku na rok zyskuje na popularności wśród różnych form zajęć pozalekcyjnych. Sprawdziłam u źródła, jak wyglądają takie zajęcia i jakie przełożenie mają one na codzienne, nie komputerowe życie naszych dzieci. Zachęcam do lektury wywiadu!

Programowanie dla dzieci to naprawdę świetna sprawa! Trzeba tylko pamiętać o kilku kwestiach.
Programowanie dla dzieci to naprawdę świetna sprawa! Trzeba tylko pamiętać o kilku kwestiach.

Programowanie dla dzieci z Galileuszem

Wywiad nie powstałby bez zaangażowania bielskiej placówki Galileusz, w której odbywają się m.in. zajęcia z robotyki i informatyki dla dzieci i młodzieży w wieku 7-10 lat oraz 10-15 lat, w tym: nauka tworzenia prostych algorytmów sterowania, roboty mBOT, podstawy programowania w języku SCRATCH, C++, podstawy informatyki, tworzenie prostych gier, a dla grup starszych projektowanie i druk 3D. Wywiadu udzieliła mi pani mgr inż. Dorota Walaszek, specjalistka w tej dziedzinie oraz prowadząca zajęcia z programowania w Galileuszu. Zaczynamy!

Po co uczyć dzieci programowania?

Na początku należałoby wyjaśnić co to znaczy programowanie. Mając na myśli programowanie w kontekście nauczania, nie mówimy tylko o pisaniu programów – tworzeniu gier i aplikacji, ale również o ważniejszej rzeczy – logice.

Programowanie uczy przede wszystkim porządkowania pracy, przewidywania wyników i konsekwencji działania.

I tego staramy się nauczyć dzieci w Galileuszu. Tak naprawdę uczymy dzieci powtarzalności określonych zachowań, np. co zrobić by zawiązać buty, jak odebrać telefon oraz konsekwencji, czyli np. co się może stać, gdy dziecko „ściągnie” na siebie herbatę ze stołu czy otworzy drzwi nieznajomemu. To jest właśnie programowanie. Patrząc z tej perspektywy łatwo zauważyć, że nie do końca świadomie programujemy pralkę, zmywarkę, TV czy zegar. Wiemy co się stanie, gdy za późno wyjdziemy do pracy czy kiedy nie zamkniemy drzwi – to znaczy, że programowanie dotyczy nas wszystkich i jest wszechobecne.

Fot. udostępniona dzięki uprzejmości Galileusz Bielsko-Biała
Fot. udostępniona dzięki uprzejmości Galileusz Bielsko-Biała

Po co uczyć dzieci programować? Po to, by im było łatwiej. By potrafiły przewidzieć konsekwencje, a także by wśród zgiełku obecnego świata znaleźć rzeczy wartościowe i oddzielić je od tych, które ściągną na nie kłopoty. Programowanie uczy też precyzji – bo trzeba dokładnie zaprogramować kroki postępowania oraz tego, by nie bać się komputerów i programowalnych urządzeń.

Już 2-3-latki wyciągają ręce po telefony, laptopy czy tablety. Ale czy są gotowe na programowanie? 🙂 W jakim wieku zainteresować tym dzieci?

To jest bardzo indywidualna sprawa od kiedy zacząć. Można uczyć programowania w formie np. gier i zabaw. Wiadomo, że dzieci wcześnie obywają się z telefonami i laptopami, bo są kolorowe, bo są bajki itp. Wiele aplikacji tak skonstruowano, by „wciągać” dzieci i gracza – głównie po to, by rodzice kupili zabawkę w realu lub doładowali grę, w której np. śliczny króliczek jest dostępny po dopłacie.

Pokazując dzieciom życie, dając jakieś stałe obowiązki, już uczymy je programować.

Programowanie typowo komputerowe wymaga jednak pewnych umiejętności (czytania i pisania, cierpliwości i wytrwałości). Trzeba znaleźć złoty środek pomiędzy technologią a zwykłym życiem. Dając dziecku tablet czy telefon powinno się pamiętać, że ono potrzebuje także miłości, czułości, że musimy je nauczyć żyć, komunikować się i funkcjonować w grupie. Nie ma nic bardziej dramatycznego jeśli ktoś ma znajomych tylko w sieci. Rodzice wiedzą najlepiej jak ich pociechy się rozwijają i to oni powinni zdecydować, czy dziecko jest gotowe do typowego kodowania (pisania programów). Na klasyczne programowanie w wieku 2-3 lat jest moim zdaniem za wcześnie.

Czy programowanie jest dla wszystkich, czy też dziecko musi przejawiać jakieś szczególne cechy lub umiejętności?

Programowanie w formie gier i zabaw jest dla wszystkich dzieci, jednak by zacząć programować aplikacje komputerowe, trzeba umieć czytać i pisać, ponieważ programowanie wymaga rozróżniania komend i zapisywania poleceń. W Galileuszu uczymy programować aplikacje/gry w scratch oraz programujemy klocki, czyli dzieci uruchamiają zbudowane przez siebie konstrukcje. Nie każdy będzie programistą, ale warto sprawdzić swoje siły w tej dziedzinie. Nawet jeśli to nie jest to, co dzieci będzie cieszyć, to ćwiczenie programowania zawsze rozwija logikę i analityczne myślenie oraz wspiera kreatywność i rozwija wyobraźnię.

Kiedy chodziłam do szkoły, to na lekcji technologii informacyjnej uczono mnie „obsługi” komputera. Mam wrażenie, że w tych czasach dzieci rodzą się już z tą umiejętnością, dlatego trzeba pójść dalej. Jak w Państwa szkole wyglądają zajęcia z programowania, czego dzieci nie nauczą się w szkole, a w Państwa szkole już tak?

Programowanie to etap dalej , by zacząć programować dzieci powinny pisać i czytać oraz przynajmniej potrafić uruchomić/ wyłączyć komputer, uruchomić aplikację/ stronę internetową , a to 6-7 latki już potrafią.
Zajęcia prowadzimy w Scratch, w którym dzieci budują programy z gotowych elementów, a to nie wymaga jakichś wielkich umiejętności.  Szkoły uczą właśnie obsługi komputera i to jest także bardzo ważne, bo wbrew pozorom prawidłowa obsługa laptopa nie jest taka prosta jak się wydaje. W programie nauczania szkół programowanie pojawia się od 4-5 klasy, a to trochę za późno, bo dzieci wtedy mają wiele innych zajęć i przedmiotów szkolnych. Mniejsze dzieci zazwyczaj szybko się uczą, nie mają strachu przed nowościami i niepowodzeniami, więc nie przeżywają tak bardzo, że coś nie wyszło.

Szybsze wprowadzenie nauki programowania rozwija kreatywność, pobudza wyobraźnię, a ponieważ programowanie jest przedmiotem ścisłym, ułatwia też zrozumienie matematyki czy fizyki.

Jakie umiejętności / cechy charakteru rozwijane są przez programowanie? Czy nauka programowania przekłada się na codzienne życie?

Oczywiście programowanie przekłada się na życie codzienne, sama pamiętam ile kłopotów sprawiało nam kiedyś zaprogramowanie np. nagrywania w magnetowidzie, a obecnie bez problemów programujemy zamki cyfrowe w drzwiach czy expres, by kawa rano sama się zrobiła. To pokazuje, że trening czyni mistrza.
Programiści tworzą coś z niczego, więc pisanie np. gier jest tworzeniem dzieła – wprawdzie to nie obraz czy muzyka, ale jednak coś powstaje. Nie zawsze za pierwszym razem wszystko działa, więc dzieci ćwiczą cierpliwość, wytrwałość, dokładność oraz umiejętność radzenia sobie z niepowodzeniem.

Ciekawa jestem czy na zajęciach jest więcej chłopców, czy dziewczynek? I jakie są z tego wnioski Pani zdaniem? 😉

Pracuję także z młodzieżą i zarówno w grupie dzieci jak i młodzieży więcej jest chłopców. To jest pytanie typu dlaczego w pielęgniarstwie jest więcej kobiet 🙂 Myślę, że dziewczynki mają trochę inne zainteresowania, wolą pobawić się z koleżankami niż siedzieć przed komputerem. Dziewczynki czasem są mniej „techniczne”, mniej pracują z tatą, są bardziej wychowywane przez mamy. Pokutuje to właśnie przy zajęciach z programowania. Pragnę tu zaznaczyć, że dziewczynki są świetnymi, kreatywnymi programistkami. Cieszyłabym się, gdyby było ich więcej!

Przed nami, rodzicami duże wyzwanie: w jaki sposób uczyć dzieci mądrego korzystania z komputerów czy tabletów?

Wszystko jest dla ludzi i komputery są ważnym elementem życia, bez nich czasem ciężko kupić bilet na samolot czy obsłużyć bankomat. Należy jednak pamiętać, że od internetu/ telefonu można się uzależnić, a sam internet proponuje nie tylko dobre treści. Sieć jest pełna przemocy, brutalności i zagrożeń. Wiem, że nie jest łatwe zabranie dziecku tabletu, bo gra za dużo, ale należałoby wyznaczyć granice i ich przestrzegać. Uważam, że należy kontrolować co dzieci robią w sieci i co oglądają, bez względu na wiek. Uczmy dzieci, by rozsądnie przyjmowały treści z internetu, nie były łatwowierne i bądźmy czujni, bo wiele zagrożeń czyha w internecie.

Czy poleca Pani jakieś programy / gry edukacyjne, które zainteresują dzieci tematyką programowania? Czy w ogóle są takie dostępne w sieci?

Wiele jest publikacji w sieci proponujących naukę programowania dla dzieci, większość jest oparta na umiejętności czytania i polega na układaniu w odpowiedniej kolejności poleceń prowadzących do zamierzonego celu. Z takich przyjaznych programów do nauki programowania używając gotowych bloków, mogę zaproponować Scratch – dostępny zarówno w wersji online, jak i offline. Ciekawą i lubianą jest też TA gra, w której dzieci pokonują tor przeszkód używając poleceń programowania.

Dziękuję za rozmowę, a wam polecam zainteresowanie się tematem programowania – niezależnie od wieku! 🙂

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.